De vraag naar wat kunst betekent raakt aan het wezen van ons bestaan en is van essentiële waarde voor de veerkracht van de samenleving. Cultureel bewustzijn wordt voor ieder individu een belangrijke voorwaarde om zich in een steeds meer geschakeerde samenleving te kunnen bewegen. Actief bezig zijn met kunst en cultuur biedt kinderen, jongeren en volwassenen mogelijkheden om zelf vorm te geven aan de manier waarop ze in de wereld staan, aan hun relatie met anderen en met de samenleving en dus aan hun identiteit.
Mensen kunnen hun identiteit vormgeven door cultuurparticipatie. Dat leidt tot diepere vragen over kunst en zingeving en vragen naar de betekenis van kunst en cultuurhistorische artefacten voor de manier waarop mensen zich verhouden tot de wereld.
Verbindend karakter
Dit onderwerp verbindt een aantal vragen die vanuit verschillende perspectieven ingaan op de betekenis van kunst voor mensen. Het betreft zowel praktijkgericht als fundamenteel onderzoek naar de relatie tussen esthetische ervaring, kennisproductie en ethische stellingname alsmede onderzoek naar de rol van kunstconsumptie en -receptie en het belang van kunst voor ons welzijn. Kunst kan sterke emoties oproepen, een rol spelen bij sociale interactie en een therapeutische werking hebben. Uitgangspunt voor onderzoek op dit terrein kan een formalistische of sociaal-culturele benadering zijn, dus vanuit de kunsten zelf. Maar het is ook mogelijk om vanuit het brein verklaringen te zoeken voor de sterke emoties die verschillende kunstvormen kunnen oproepen, zoals in het relatief nieuwe vakgebied van de neuro-esthetica het geval is.
De vraag heeft betrekking op de hele keten van cultuurproductie tot consumptie en receptie in zeer brede zin. Het onderzoek is maatschappelijk gezien ook van belang omdat het aansluit op de zoektocht naar de bijdrage van kunst aan de samenleving die met de bezuinigingen op cultuur is ingezet. Tegelijkertijd zet het Nederlandse cultuurbeleid al jaren in op cultuurparticipatie omdat men cultuur als bindingselement voor de samenleving ziet. Op meer individueel niveau gaat de vraag naar emoties in op de nieuwe mogelijkheden die ontstaan door de verbinding tussen cultuurhistorisch en neurologisch onderzoek.
