Migratie is geen nieuw fenomeen. Europa is mede vormgegeven door de culturele, religieuze en sociaaleconomische diversiteit die het gevolg was van eeuwenlange migratie. Regionale conflicten, falende staten, globalisering en Europese integratie leiden tot grote en zeer diverse migratiestromen naar en binnen Europa. Zij leiden tot diep verschil van inzicht tussen diverse groepen in de samenleving. De afbakening tussen het volk (de demos in democratie) en anderen (buitenlanders, immigranten) is één van de fundamenten van de natiestaat: zonder grenzen geen staat. Door de toenemende internationale migratie staan de traditionele afbakeningen echter onder druk. Het volk is in landen als Nederland allang niet meer cultureel of etnisch homogeen, en grenzen worden steeds poreuzer.
Verbindend karakter
Deze vraag verbindt een groot aantal zeer relevante historisch en empirisch-analytische, evaluatieve en normatieve, en ontwerpvragen met een meerlaags en multidisciplinair karakter. Sociologie, geschiedenis, recht, criminologie, ethiek, culturele studies en politieke wetenschappen werken samen om de volgende vragen te beantwoorden: Wat zijn trends en wat zijn aard en oorzaak van migratiestromen? Wat is de relatie met Europees kolonialisme en imperialisme? Onder welke condities slaagt de integratie van migranten en hoe ontstaat juist uitsluiting? Hoe wordt het begrip burgerschap formeel en informeel ingevuld? Hoe kan wetgeving bijdragen aan een goede omgang met migranten en minderheden? Hoe kan een politieke en culturele stem gegeven worden aan diegenen die geen ingezetene zijn van een land, maar daar wel wonen en werken? Hoe moeten migratiestromen gewaardeerd worden? Welke gevolgen hebben hedendaagse internationale migratie en culturele diversiteit voor de veerkracht en duurzaamheid van de samenlevingen? Hoe kunnen migratiestromen in goede banen worden geleid? Wat zijn moreel gerechtvaardigde en prudente manieren om met migratie en vluchtelingen om te gaan? Wat zijn de rechten en plichten van nationale meerderheden ten aanzien van minderheden. Wat zijn de rechten en plichten van natiestaten ten aanzien van vluchtelingen en asielzoekers? Wie zijn verantwoordelijk voor de vele doden die vallen op hun weg naar de Europese Unie? Hoe kunnen we deze sterfgevallen voorkomen?
