Van de Nederlandse samenleving, met zijn open economie en internationale oriëntatie, wordt een enorme veerkracht gevraagd. De sociale samenhang en inclusiviteit van de samenleving staan onder druk door onder andere technologische veranderingen, globalisering van de economie en migratiestromen. Door robotisering en internationale arbeidsdeling krimpen sommige sectoren en beroepsgroepen, terwijl andere juist groeien. Grote stromen migranten veranderen het gezicht van de samenleving blijvend. Ontwikkelingen in het ene deel van de wereld hebben, mede door nieuwe media en internet, directe gevolgen voor ontwikkelingen in andere delen. Tradities lijken verloren te gaan en scheidslijnen tussen bevolkingsgroepen lijken groter te worden.
Verbindend karakter
De vraag is of, en in welke mate, bovenstaande observaties kloppen. En zo ja, of en hoe bepaalde processen te keren, hoe de cohesie binnen de samenleving te bevorderen en hoe scheidslijnen tussen bevolkingsgroepen te verkleinen. Dit roept een reeks vragen op met historische, culturele, economische en sociaalwetenschappelijke dimensies, zoals: Wat kunnen we over veerkrachtige samenlevingen leren uit historische en internationale vergelijkingen? Welke historische verschillen zijn er tussen ontwikkelingen in verschillende landen, bijvoorbeeld ten aanzien van economische groei en sociale samenhang? Welke instituties zoals de rechtsstaat, de parlementaire democratie en de verzorgingsstaat bepalen de vitaliteit en samenhang van een samenleving? Op welke manier spelen instituties een rol in de samenhang en samenwerking tussen individuen? Kunnen de verworvenheden van de rechtsstaat, de parlementaire democratie en de verzorgingsstaat in hun huidige vorm in stand blijven en hebben die verworvenheden duurzame positieve effecten op de samenhang van samenlevingen?
